Başımızı Sokacak Bir Ev Bile Lüks Olmasın!

Ev pahalı. Kira pahalı. Hayat pahalı. Ve insanın bütün bu yükün altnda hala geçinmesi gerekiyor. Kira artk bütçenin bir kalemi değil, bütçenin kendisi.                    Eskiden kira, aylık giderlerin önemli bir parçasıydı. Bugün ise birçok aile için neredeyse bütün bütçeyi belirleyen temel gider haline geldi. Maaş yatyor.                                                                                                                Önce kira.                                                                                                                           Sonra faturalar.                                                                                                            Sonra mutak.                                                                                                         Sonra ulaşım.                                                                                                                   Çocukların ihtyaçları.                                                                                                  Borçlar.                                                                                                                                         Ve ayın sonuna doğru aynı soru: ‘’Daha kaç gün var?’’                                                                                           Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da yeni kiracılar için kira hareketlerini ayrıca takip ediyor. Çünkü mevcut kiracıların ödediği kiralar ile yeni bir eve taşınmak zorunda kalan kişinin karşılaştğı kira aynı olmayabiliyor.                                                                                                           Bu ayrım çok önemli.                                                                                           Çünkü bugün yıllardır aynı evde oturan bir kiracının ödediği kira ile ev değiştrmek zorunda kalan bir vatandaşın karşısına çıkan yeni kira arasında ciddi farklar oluşabiliyor.                                                                                    İş değiştriyorsunuz.                                                                                                       Tayin oluyorsunuz.                                                                                                    Boşanıyorsunuz.                                                                                                   Evleniyorsunuz.                                                                                                              Çocuğunuzun okulunu değiştriyorsunuz.                                                                        Başka bir şehre taşınmanız gerekiyor.                                                                                Ve bir anda karşınıza yeni kira piyasası çıkıyor.                                                            İşte o zaman mesele yalnızca ‘’kira ne kadar?’’ sorusu olmaktan çıkıyor.                                                                                                                             ‘’Bu şehirde yaşayabilecek miyim?’’ sorusuna dönüşüyor. Peki çalışan insan neden ev sahibi olamıyor?                                                             Asıl üzerine düşmemiz gereken soru bu. Çünkü ev sahibi olmak artk yalnızca düzenli çalışmakla çözülebilecek bir mesele değil. Bir vatandaşın ev alabilmesi için önce ciddi bir peşinat biriktrmesi gerekiyor.                                                                                                                     Peşinat için tasarruf gerekiyor.                                                                                    Tasarruf için de gelirden geriye para kalması gerekiyor. Fakat yüksek kira ve yaşam maliyetleri nedeniyle birçok insan zaten ay sonunu getrmekte zorlanıyor.                                                                                        Dolayısıyla bir kısır döngü oluşuyor.  Kira yüksek, tasarruf yok, peşinat yok, ev alınamıyor, kira ödenmeye devam ediyor.                                                                                                               Yıllar geçiyor.                                                                                                                    İnsan çalışıyor.                                                                                                                      Para kazanıyor.                                                                                                           Ama  hala kiracı.                                                                                                                             Bir noktadan sonra insanın aklına şu soru geliyor.                                            ‘’Ben ne zaman kendi hayatmı kurabileceğim?’’                                                              Bu yalnızca ekonomik bir mesele değil. Konut meselesini yalnızca ekonomi başlığı altnda değerlendirmek büyük bir eksiklik olur. Çünkü barınma sorunu insanların hayatndaki birçok kararı etkiliyor.                            Gençler evden ayrılamıyor.                                                                                           Evlilikler ertelenebiliyor.                                                                                                Çocuk sahibi olma planları değişebiliyor.                                                                               İnsanlar iş frsatlarını yalnızca maaşa göre değil, o şehirde yaşayabilmenin maliyetne göre değerlendirmek zorunda kalabiliyor. Bir insanın çalıştğı şehirde yaşayacak bir ev bulamaması, aslında iş gücü piyasasını da etkileyen bir sorun. Bu nedenle konut politkası aynı zamanda aile politkasıdır, gençlik politkasıdır, isthdam politkasıdır. Ev yatrım aracı olabilir. Ama barınma ihtyacı ertelenemez.                                        Elbete ev bir yatrım aracıdır. Mülk sahibi olmak vatandaşın hakkıdır. Ev sahiplerinin de ekonomik koşullar içerisinde mülklerinden gelir elde etmesi doğaldır. Ancak burada toplum olarak dengeyi konuşmamamız gerekiyor. Çünkü bir tarafa yatrım amacıyla alınan konutlar varken, diğer tarafa hayatnın en temel ihtyacı olan barınmayı karşılamakta zorlanan insanlar var.  Dolayısıyla tartşmayı ‘’ev sahibi mi haklı, kiracı mı?’’ noktasına sıkıştrmak yerine daha büyük bir soru sormalıyız: Türkiye’de yeterli ve erişilebilir konut üretlebiliyor mu? Sadace daha fazla bina yapmak yetmez.                                                                    Türkiye’nin  daha fazla konuta ihtyacı olabilir. Ama yalnızca daha fazla bina yapmak çözümün tamamı değildir. Önemli olan erişilebilir konut üretmektr. Dar gelirli vatandaşın ulaşabileceği sosyal konutlar artrılmalı. İlk kez ev alacak vatandaş için uzun vadeli ve sürdürülebilir fnansman modelleri geliştrilmeli. Konut üretmindeki arsa ve fnansman maliyetlerini azaltacak politkalar oluşturulmalı. Şehirlerin nüfus ve altyapı kapasitesi dikkate alınarak uzun vadeli planlama yapılmalı. Kiracının da ev sahibinin de hakkını koruyan dengeli bir sistem kurulmalı. Ve bütün bunlar günü kurtarmak için değil, 10, 20  yıl sonrasını düşünerek yapılmalı. Çünkü bugün atlmayan adımın bedelini yarının vatandaşı ödeyecek. Bir ev sadece dört duvar değildir.                                                                                  Bir ev; bir çocuğun güvenli büyüdüğü yerdir. Bir ailenin mahremiyetdir. Bir insanın kendisini güvende hissetği yerdir. Yıllarca çalışmanın ve biriktrmenin sonucudur. Emeklilik döneminin güvencesidir. Bu yüzden insanların ‘’Ben de bir gün ev sahibi olmak istyorum’’ demesi lüks değildir. Asıl sorgulamamız gereken, çalışan bir insanın neden bu hayale ulaşmakta bu kadar zorlandığıdır. Artk şu soruyu sormalıyız. Türkiye’nin geleceğini konuşurken yalnızca büyüme oranlarını, konut satşlarını veya yeni projeleri konuşmamalıyız. Bir de vatandaşın hayatna bakmalıyız.                                       Bir öğretmen maaşıyla nerede yaşayabiliyor?                                                                      Bir hemşire görev yaptğı şehirde ev kiralayabiliyor mu ?                                          Yeni mezun bir genç ailesinden bağımsız yaşayabiliyor mu?                           Asgari ücretle çalışan bir insan, temel ihtyaçlarını karşıladıktan sonra ev sahibi olmak için nasıl birikim yapacak?                                                          Emekli bir vatandaş, gelirinin önemli bölümünü kiraya ayırmak zorunda kalmadan nasıl yaşayacak?                                                                        Bunlar yalnızca ekonomik sorular değildir. Bunlar Türkiye’nin nasıl bir toplum olmak istediğiyle ilgili sorulardır.                                                              Çünkü bir ülkede insanlar araba alamayabilir.                                                           Tatle gidemeyebilir.                                                                                                                                                                   Daha küçük bir telefon kullanabilir.                                                                                             Harcamalarını azaltabilir. Ama insanın güvenli bir yerde yaşama ihtyacını ortadan kaldıramazsınız. Bu nedenle konut meselesini artk yalnızca emlak piyasasının konusu olarak görmemeliyiz.                       Bu mesele;                                                                                                                      Barınma meselesidir.                                                                                                         Aile meselesidir.                                                                                              Gençlerin geleceği meselesidir.                                                                                      Çalışanın alın terinin karşılığı meselesidir.                                                                          Ve en önemlisi, insanca yaşama meselesidir. Bugün belki de sormamız gereken en basit soru şu:                                                  Bir ülkede çalışarak geçinen bir insan, başını sokacak bir eve sahip olmayı neden lüks olarak görmeye başladı?                                                                    Bu soruya gerçek ve sürdürülebilir bir cevap veremediğimiz sürece, konut sorununu çözmüş sayılmayız. Çünkü mesele insanların daha büyük evlerde yaşaması değil. Mesele, insanların kendi ülkelerinde insanca yaşayabilecekleri bir eve ulaşabilmesidir. Ve bence Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda cevaplaması gereken en önemli sorulardan biri tam olarak budur.