DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan: “Farklılıklarımız bölünme çizgisi olmamalı”
“Biz bölgemizde sınırların, hudutların anlamsızlaştığı, sadece bir idari egemenlik çizgisi oluşturulduğu bir coğrafya hedefiyoruz” “Ortadoğu, ülkeler arasında insanların, ürünlerin, sermayenin serbestçe dolaştığı bir coğrafya olmalıdır” “Barış süreci dediğimiz süreç sadece Türkiye’nin değil, komşu ülkelerin de beraberce konsensüsla yürüttüğü bir süreç” “40 yıllık sorunun 40 günde çözülmesi mümkün olmaz” DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Süleymaniye’de Channel 8'e verdiği özel röportajda soruları yanıtladı. Babacan, Türkiye ekonomisini, Terörsüz Türkiye sürecini, Kürdistan Bölgesi ile ilişkileri ve Orta Doğu’daki gelişmeleri değerlendirdi. “Ortadoğu’da ülkeler, bölgeler, şehirler hep farklılıkların bir arada yaşadığı yerlerdir. Farklı kültürlerin, farklı etnisitelerin, farklı dinlerin, mezheplerin bir arada yaşadığı yerleşim merkezleridir. Bu farklılıklar üzerinden ayrım yapıp kavga etmek bir yöndür, bir usuldür. Ama farklılıkları zenginlik olarak görüp bu farklılıkları ortak değer ve ilkeler şemsiyesi altında bir arada beraber huzurla yaşamasını sağlayacağı bir ortamın oluşması ayrı bir şeydir. Dolayısıyla biz hep ikinci yoldan yanayız” diyen Babacan, şunları söyledi:
“Farklılıklarımız bölünme çizgisi olmamalı” Babacan, “Ortadoğu’nun halihazırda bir çalkantı ve yeni gelişmeler süreci içinde olduğunu biliyoruz. Ortadoğu’daki meselelere bakış açınız nedir ve bu meselelere nasıl yaklaşılmalıdır?” sorusuna şöyle karşılık verdi: “Ortadoğu’da belki de en önemli konulardan birisi sorunlar var ama sorunların barışçıl yöntemlerle çözülmesi; bu bir numaralı meseledir. Yine Ortadoğu’da ülkeler, bölgeler, şehirler hep farklılıkların bir arada yaşadığı yerlerdir. Farklı kültürlerin, farklı etnisitelerin, farklı dinlerin, mezheplerin bir arada yaşadığı yerleşim merkezleridir. Bu farklılıklar üzerinden ayrım yapıp kavga etmek bir yöndür, bir usuldür. Ama farklılıkları zenginlik olarak görüp bu farklılıkları ortak değer ve ilkeler şemsiyesi altında bir arada beraber huzurla yaşamasını sağlayacağı bir ortamın oluşması ayrı bir şeydir. Dolayısıyla biz hep ikinci yoldan yanayız. Farklılıklarımız bölünme çizgisi olmamalı. Tam tersine ortak ilke ve değerler etrafında farklılıkların bir arada huzur, barış ve refah içinde yaşayacağı bir Ortadoğu hedefemeliyiz.”“Biz bölgemizde sınırların, hudutların anlamsızlaştığı, sadece bir idari egemenlik çizgisi oluşturulduğu bir coğrafya hedefiyoruz” Bölge ülkeleri arasında serbest dolaşımın önemini vurgulayan Babacan şunları ekledi: “Yine Ortadoğu ülkeler arasında insanların ülkeler arası serbestçe dolaşması, ürünlerin ülkeler arasında serbestçe dolaşması, sermayenin ülkeden ülkeye serbestçe dolaşması. Bunlar çok önemlidir. Ne kadar serbest hareket olursa ekonomi o kadar hızlı gelişir. 2 ülke düşünün yan yana duruyor. Biri 100 büyüklükte, diğeri de 100 büyüklükte. Ama arada da büyük bir duvar var. Şimdi 2 tane 100 büyüklüğünde ülke var. Ekonomik olarak 100, 100. Şimdi bu duvarı kaldırdığınızda bu ülkeler birbirleriyle daha yoğun bir temasa geçtiğinde, iş birliği olduğunda o zaman 100 artı 100 eder 300, 400. Bu dünyanın her yerinde bir ekonomik gerçektir. Dolayısıyla biz bölgemizde sınırların, hudutların anlamsızlaştığı, sadece bir idari egemenlik çizgisi oluşturulduğu bir coğrafya hedefiyoruz. Öyle bir coğrafya hayal ediyoruz. Ve bu coğrafyada Türklerin, Kürtlerin, Arapların hatta İranlıların yan yana durduğu, meselelerin kendi aralarında, dışarıdan müdahale olmadan kendi aralarında konuşarak çözebildiği bir Ortadoğu hedefiyoruz.” “Barış süreci dediğimiz süreç sadece Türkiye’nin değil, komşu ülkelerin de beraberce konsensüsla yürüttüğü bir süreç” Kendisine yöneltilen “Kürdistan bölgesine, özellikle de Süleymaniye’ye dönecek olursak, bir PKK’li grubun Süleymaniye sınırına yakın bir noktada silahlarını yaktığını biliyoruz. Bu bağlamda Süleymaniye’nin ve genel olarak Kürdistan Bölgesi’nin rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusunu yanıtlayan Babacan şu ifadeleri kullandı: “Bu süreç, bizim barış süreci dediğimiz süreç sadece Türkiye’nin değil, komşu ülkelerin de beraberce konsensüsla yürüttüğü bir süreç. Kürdistan Bölgesel Yönetiminden de biz bugüne kadar gerçekten çok kıymetli bir destek aldık bu süreçte. Ve hem KDP’den hem KYB’den, yani her iki siyasi partiden de bu süreçte destek aldık. Onlar da sağ olsunlar bu sorunun bitmesi için ellerinden gelen gayreti gösteriyorlar. Bu da bizim için son derece kıymetli.” “40 yıllık sorunun 40 günde çözülmesi mümkün olmaz” Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin “Geçmişte de benzer girişimler olmuştu ki siz de o süreçlerde yer almıştınız. Ancak hiçbir zaman bugünkü noktaya gelinmemişti. Mevcut sürecin başarılı olduğunu söyleyebilir miyiz yoksa hala riskler devam mı ediyor?” sorusunu yanıtlayan Babacan, şu ifadeleri kullandı: “40 yıldan fazla devam eden bir sorundan bahsediyoruz. Bir şiddet sorunundan, bir terör sorunundan söz ediyoruz. 40 yıllık sorunun 40 günde çözülmesi mümkün olmaz. Bu elbette ki vakit alacaktır. Fakat sürecin en başından bu yana baktığımızda 2 yıldır devam eden gayretleri biz kıymetli görüyoruz. Ve bir muhalefet partisi olmamıza rağmen biz sürece ilk günden itibaren desteğimizi verdik, veriyoruz.” “Siyasi ilişkiler iyi olduktan sonra arkasından ekonomik ilişkilerin gelişmesi gayet doğaldır” Süleymaniye’nin ekonomideki rolü ve Kalkınma Yolu Projesi’ni değerlendiren Babacan, “Süleymaniye’nin ekonomik alandaki rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz? Bölgenin doğal gaz açısından zengin olduğu göz önüne alındığında, hem Süleymaniye hem de Türkiye bu değerli kaynaktan nasıl faydalanabilir?” sorusuna şöyle yanıt verdi: “Aslında son aylarda Ankara’yla Süleymaniye arasındaki diyaloğun yoğunlaştığını görüyoruz. İlişkilerin safha safha iyileştiğini, ilerlediğini görüyoruz ve bundan çok memnunuz. Siyasi ilişkiler iyi olduktan sonra arkasından ekonomik ilişkilerin gelişmesi gayet doğaldır. Tabii ekonomide özellikle özel sektörü de işin içine katacaksak, özel sektör barış ister, istikrar ister, hukuk ister. Dolayısıyla bunların da gerçekleşmesi önemli olacaktır. Ayrıca Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile Türkiye arasındaki ulaştırmayla ilgili, enerjiyle ilgili anlaşmalar da son derece önemlidir. Ama aynı zamanda Bağdat’la Kürdistan bölgesi arasındaki ulaşım, siyasi ilişkiler, ekonomik ilişkiler bunlar da bir o kadar önemlidir. Bizim biliyorsunuz bu Kalkınma Yolu dediğimiz projeye Türkiye olarak destek veriyoruz. Bu önemli bir projedir diyoruz. Basra Körfezinden ta Türkiye’ye kadar uzanacak başta karayolu ama aynı zamanda demiryolu, enerji hatlarının yapılması da herkes için kazan kazan sonuçları oluşturacaktır. Herkes bundan kazanacaktır. Bir ülkenin kaybettiği diğerinin kazandığı değil, herkesin kazandığı bir proje olacaktır bu. Tabii bu projenin biz Kürdistan bölgesini ıskalamamasını istiyoruz. Kürdistan bölgesini de içerecek bir proje olmasını istiyoruz. Şehirler ne kadar birbirine kolay bağlanırsa, bölgeler ne kadar birbirine kolay ulaşırsa, ülkeler ne kadar kolay birbirine ulaşırsa ekonomi o kadar hızlı büyür. Bu dünyanın her yerinde de böyle olmuştur.” “Yapılması gereken Süleymaniye’de de bölgedeki diğer şehirlerde de ekonominin bastığı tabanı genişletmek” Süleymaniye’ye dair izlenimleri sorulan Babacan, şu tespitlerde bulundu: “Süleymaniye’de merkezi çarşıyı çok canlı gördüm. İnsanlar çarşıya çıkıyorsa, alışveriş varsa çoksa bu güzel bir şeydir. Genel anlamda o ekonominin kalbinin attığını bize gösterir. Tabii ki şu anda doğal kaynaklar petrol olsun, doğal gaz olsun bunlar önemlidir. Ancak ekonomik kalkınmanın tabana yayılması sanayinin gelişmesiyle, turizmin gelişmesiyle, tarımın daha da gelişmesiyle mümkündür. Dolayısıyla bu ekonomide çeşitlendirme dediğimiz, sadece tek bir sektör değil de farklı sektörlere ayağını basan bir ekonomik yapı çok daha istikrarlı olur ve toplum içinde çok daha yüksek bir refah oluşturur. Gelir dağılımı düzelir. Dolayısıyla bundan sonra aslında yapılması gereken Süleymaniye’de de olsun, bölgedeki diğer şehirlerde de olsun ekonominin bastığı tabanı genişletmek. Çok dar bir tabana basan ekonomi dengesiz olur. Ama geniş bir tabana ayağını bastığı zaman daha sağlam bir şekilde yükselir. Bundan sonraki hedef de o olmalı diye düşünüyorum.” “İsrail’le Amerika’nın İran’a açtığı savaş hiçbir sorunu çözmez. Tam tersine yeni sorunlar oluşturur” Babacan, “Tüm tarafar, özellikle Amerika ve İran arasındaki sorunları müzakereler yoluyla çözmeyi tercih ediyor. Sizce bu müzakereler devam mı edecek yoksa daha zorlu bir senaryo mu beklemeliyiz?” sorusunu şöyle yanıtladı: “Biz her zaman diyalogdan yanayız ve angajmandan yanayız. Bu savaş gerçekten hedef belli olmayan hukuksuz bir savaştır. İsrail’le Amerika’nın beraberce İran’a yaptığı saldırı uluslararası hukuka aykırıdır. Bu savaş hiçbir sorunu çözmez. Tam tersine yeni sorunlar oluşturur. Bu sebeple önümüzdeki günlerde, haftalarda bu savaşın yeni dalgalarının kesinlikle başlamaması gerektiğini, olmaması gerektiğini biz söylüyoruz. İran, Türkiye’nin, Kürdistan bölgesinin ve Irak’ın ortak komşusudur. Komşumuzla ilgili sorunları biz komşumuzla konuşa konuşa çözebilmeliyiz. Başkalarının uzaktan gelip bu bölgenin istikrarına, güvenliğine zarar verici ve anlamsız, nereye doğru gideceği hedef belli olmayan bir savaşına da onay vermemiz mümkün değil. Bu savaşın devamı önlenebilir. Bunun yolu diplomasidir, siyasi diyalogdur ve sorunların barışçıl yöntemlerle çözülmesidir.”“Bizim hedefmiz de arzumuz da savaşın bir an önce bitmesi ve sorunların kalıcı bir anlaşmaya bağlanıp çözülmesi” İran’la yapılan nükleer müzakereleri hatırlatan Babacan şöyle devam etti: “Örneği de vardır. 2006'da başlayan P5+1 ile İran arasındaki müzakereler Türkiye’nin de katkısıyla bir anlaşmayla sonuçlanmıştır. İran’la ilgili bir nükleer program anlaşması yapılmıştır. Evet, müzakereler uzun sürmüştür ama müzakere masası çalıştığı sürece savaş da çıkmamıştır. Müzakere bitmiştir, anlaşma yapılmıştır. Anlaşmanın uygulanma süresince de savaş çıkmamıştır. Düşünün ki 2006-2026. Demek ki diplomasi, siyasi diyalog bir savaşı 20 yıl öteleyebilmiş. Bu kıymetli bir şey. Ama daha sonra yapılan anlaşmayı Trump’ın birinci döneminde Amerikan yönetimi iptal edince ve Netanyahu hükümetinin de kışkırtmalarıyla beraber maalesef bu savaş çıktı. Bizim hedefmiz de arzumuz da bunun bir an önce bitmesi ve sorunların kalıcı bir anlaşmaya bağlanıp çözülmesi. Böyle geçici ateşkes değil, kalıcı bir anlaşmayla çözülmesi.” “2 aydır Türkiye’de sermaye piyasalarında yaşanan sorun genel istikrarsızlıktan öte bir dolandırıcılık olayı” Türkiye’deki enfasyon ve Türk lirasındaki değer kaybının nedenlerine ilişkin “Bugün Türkiye yeniden enfasyon ve zayıfayan bir Türk lirası sorunuyla boğuşuyor. Sizce bu sorunların temel nedeni nedir? Ekonomi politikası ve stratejisiyle mi ilgili yoksa bölgesel koşullardan mı kaynaklanıyor?” sorusunu yanıtlayan Babacan, şunları kaydetti: “Türkiye ekonomisi artık belli bir ölçünün üzerine ulaştı. Bu kadar büyük bir ekonominin günlük sarsıntılardan daha az etkilenmesini bekleriz. Ama öte yandan, doğru, son 2 aydır Türkiye’de sermaye piyasalarında bir sorun yaşanıyor. Bu aslında genel istikrarsızlıktan öte bir dolandırıcılık olayı. Birileri sermaye piyasasında bir suç işlemiş. Dolayısıyla bu dolandırıcılık olayını kim yaptı, kim ne kadar etkilendi bununla ilgili şu anda bir süreç sürüyor. Tabii bu bir miktar güven kaybına sebep oldu. Bir miktar piyasalarımızı etkiledi. Ama eğer doğru yönetilirse, yani hükümet doğru kararlar alırsa Türkiye bu krizin üstesinden çok rahatlıkla gelebilir. Krizin nasıl yönetildiğine bağlı. Yoksa Türkiye ekonomisinin büyüklüğünün yanında ortaya çıkan dolandırıcılık hadisesi, yönetilebilir büyüklükte. Doğru işler yaparsa da hükümet bu kriz birkaç aya kadar çözülebilir ama iyi yönetilmezse de tabii bir süre devam edebilir.” “Ekonomi yönetimini değil, ülkenin yönetimini tamamıyla devralmaya hazırlanıyoruz” Babacan, kendisine yöneltilen “Şu an ekonomi yönetimi size emanet edilse Türkiye’yi bu ekonomik krizden çıkarabilir misiniz?” sorusuna şu yanıtı verdi: “Ekonomi kendi başına bağımsız bir alan değil. Ekonominin oturduğu bir zemin var. O zeminin öncelikle güven ve istikrar zemini olması gerekiyor. Hukukun üstünlüğünün olması gerekiyor. Kural bazlı bir yönetim anlayışı olması gerekiyor. Güçlü kurumlar, itibarlı kurumlar olması gerekiyor. Ekonomi ancak bu sağlam zemin üzerine oturabilir. Dolayısıyla biz bir muhalefet partisi olarak şu anda seçimlere hazırlanıyoruz. Ve ekonomi yönetimini değil, ülkenin yönetimini tamamıyla devralmaya hazırlanıyoruz.”