DEVA Partili Sadullah Ergin: “AFAD kuruluş amacına uygun biçimde yeniden yapılandırılmalıdır” “6 Şubat depremleri, afetlere hazırlığın önemli ve hayati olduğunu hepimize bir kez daha gösterdi”

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Sadullah Ergin, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda İçişleri Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi üzerine söz alarak AFAD’ın afet öncesi hazırlık ve risk azaltma performansını değerlendirdi. AFAD’ın 2019’da Kahramanmaraş’ta Pazarcık merkezli 7,5 şiddetinde bir deprem senaryosuyla tatbikat yaptığını, 2020’de ise il afet risk azaltma planı hazırlanarak kamu kurumlarına 213 eylem sorumluluğu verildiğini hatırlatan Ergin, buna rağmen 6 Şubat’ta ortaya çıkan tablonun izah edilmediğini söyledi.

18 Kas 2026 - 17:14 YAYINLANMA
DEVA Partili Sadullah Ergin: “AFAD kuruluş amacına uygun biçimde yeniden yapılandırılmalıdır” “6 Şubat depremleri, afetlere hazırlığın önemli ve hayati olduğunu hepimize bir kez daha gösterdi”

“6 Şubat depremleri, afetlere hazırlığın önemli ve hayati olduğunu hepimize bir kez daha gösterdi” Konuşmasına İçişleri Bakanlığı’nın görev alanının genişliğine değinerek başlayan Ergin, değerlendirmesini AFAD üzerinde yoğunlaştırdı: “İçişleri Bakanlığı, kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanmasından göç yönetimine; mülki idare hizmetlerinden nüfus ve vatandaşlık işlemlerine, afet ve acil durum yönetimine kadar çok geniş bir görev alanına sahiptir. Ben bugün Bakanlığın görev alanındaki Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı üzerine bir değerlendirme yapacağım. 6 Şubat depremleri, ‘afetlere hazırlığın’ afet sonrası müdahaleye nazaran daha önemli ve hayati olduğunu hepimize bir kez daha gösterdi. Bu nedenle AFAD’ı yalnızca deprem sonrasındaki müdahale faaliyetleri üzerinden değil; afet öncesi hazırlık, risk azaltma, kurumlar arası koordinasyon ve afet sonrasındaki iyileştirme çalışmalarıyla birlikte ele almak gerekmektedir.” “Asıl mesele AFAD’ın kuruluş amacını ne ölçüde yerine getirebildiğidir”AFAD’ın 2009’daki kuruluş amacını ve sonrasında geçirdiği yapısal değişiklikleri hatırlatan Ergin, “AFAD, 2009 yılında 5902 sayılı kanunla kurulduğunda temel amaç; afet yönetimindeki dağınık yapıyı ortadan kaldırmak, kurumlar arasında koordinasyonu sağlamak ve müdahale odaklı anlayıştan risk azaltma ve hazırlığı esas alan bütünleşik bir afet yönetimine geçmekti. Yalnızca afet meydana geldiğinde sahaya müdahale eden bir kurum olmak değil; afet öncesinde riskleri belirleyen, kurumları hazırlayan, planlama yapan ve afet anında bütün bu yapıyı koordine eden bir otorite olması için düşünülmüş ve bu amaç nedeniyle de Başbakanlığa bağlı olarak kurulmuştu. Ancak 2018 yılında AFAD’ın İçişleri Bakanlığına bağlanması ve 2022 yılında yapılan teşkilat değişiklikleriyle kurumun görev ve çalışma yapısında önemli değişiklikler meydana geldi. Asıl mesele AFAD’ın hangi bakanlığa bağlı olduğundan ziyade, kurumun kuruluş amacı doğrultusunda risk azaltma, hazırlık ve koordinasyon görevlerini ne ölçüde yerine getirebildiğidir” dedi. “Milyonlarca insanımız depremden etkilenmiştir” 6 Şubat depremlerinin bilançosunu aktaran Ergin, “6 Şubat depremleri de bu soruyu bütün boyutlarıyla önümüze koymuştur. Bu afette 60 bine yakın can kaybı yaşanmış, daha fazlası yaralanmış, uzuv kayıpları yaşanmış, yüz binlerce bina yıkılmış ya da ağır hasarlı hale gelmiş, milyonlarca insanımız depremden etkilenmiştir. Depremin maliyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının raporunda 103,6 milyar dolar olarak belirtilmiştir. Elbette böylesine büyük bir afetin sonuçlarını tek bir kurumun çalışmalarıyla açıklamak doğru değildir. AFAD’ın yanı sıra ilgili bakanlıkların, valiliklerin, belediyelerin, güvenlik birimlerinin ve diğer kamu kurumlarının da sorumlulukları bulunmaktadır. Ancak afet yönetiminde merkezi koordinasyon ve hazırlık bakımından AFAD’ın konumu son derece önemlidir” diye konuştu. “Afet sonrasında ne yapıldığını değil, afet öncesinde hangi hazırlıkların tamamlandığını da sorgulamak zorundayız” Depremin ilk günlerinde yaşanan koordinasyon sorunlarına dikkat çeken Ergin, “Depremin ilk üç dört gününde arama kurtarma ekiplerinin sahaya inememesi, kurumlar arasında koordinasyonun sağlanamaması, haberleşme ve ulaşım altyapısındaki aksaklıklar, kamuoyunda ciddi infale neden olmuştur. Bu nedenle yalnızca afet sonrasında ne yapıldığını değil, afet öncesinde hangi hazırlıkların tamamlandığını da sorgulamak zorundayız” ifadelerini kullandı. “2020’de hazırlanan planda belirlenen eylemlerin 2023’te kaç tanesi tamamlanmıştı?” AFAD’ın depremden önce Kahramanmaraş’ta gerçekleştirdiği tatbikatı anlatan Ergin şunları söyledi: “Örneğin 9-11 Ekim 2019 tarihinde Kahramanmaraş’ta AFAD bir tatbikat yapıyor. Tatbikat senaryosunda Pazarcık merkezli 7,5 şiddetinde bir deprem olacağı öngörülüyor. Bu tatbikatta olası bu depremin oluşturacağı yıkımın ve oluşturacağı tablonun yönetimi için hazırlıklar gözden geçiriliyor. AFAD’ın güçlü ve zayıf yönleri tespit ediliyor. Öngörülen afet isabetli bir senaryo ile oynanıyor. O kadar ki senaryoya göre Kahramanmaraş’taki Saffron Otelin yıkılacağı öngörülüyor ve otel bölgesinde kurtarma tatbikatı yapılıyor. 6 Şubat depremlerinde öngörülen senaryo gerçekleşiyor ve Saffron Otel de yıkılıyor. Tabiri caizse 3,5 yıl sonra yaşanacak yıkımın karşısında neler yapılacağının provası yapılıyor. Bu tatbikat sonrasında tatbikat sonu raporunun hazırlandığını da biliyoruz. Yine Kahramanmaraş için İl Afet Risk Azaltma Planı 2020 yılında hazırlanmış, 3 amaç, 21 hedef, 255 eylem belirlenmiştir. Bu eylemlerin 213’ü kurumlara sorumluluk olarak verilmiştir. Peki 6 Şubat 2023’e gelindiğinde, bu eylemlerin kaçı tamamlanmıştı? Tamamlanan çalışmalar hangi riskleri ortadan kaldırmış veya azaltmıştı? Bu planların uygulama sonuçları düzenli olarak izlenmiş ve kamuoyuyla paylaşılmış mıydı?” “Ben de Hatay’da enkazımızın başında ilk üç gün çaresiz bir şekilde uzanacak bir yardım eli bekledim” Tatbikat ve eylem planına rağmen afet anında ortaya çıkan tabloyu eleştiren Ergin, kendi tanıklığını da paylaştı: “Depremden 3,5 yıl önce yapılan tatbikatta AFAD olası deprem karşısında güçlü ve zayıf yönleri tespit ediyor. Yine depremden 2,5 yıl önce, 2020’de eylem planı yapılıyor ve kamu kurumlarına ev ödevi veriliyor. Fakat 6 Şubat’ta afet gerçekleştikten sonra, sanki hiç haberimiz yokmuş da sürpriz bir afetle karşılaşmışız gibi bir tablo ortaya çıkıyor. Kurtarma ekiplerinin sahaya inemeyişi, koordinasyon sorunu, haberleşmenin kesilmesi, ulaşım altyapısının çökmesi karşısında çok çaresiz kalarak o acıları hep beraber yaşadık. Ben de Hatay’da enkazımızın başında ilk üç gün çaresiz bir şekilde uzanacak bir yardım eli bekledim. Dördüncü gün ilk iş makinası enkaz bölgesine gelebildi. O saatten sonra ancak cenazelerimizi çıkarmaya başladık.” “Kurum içi değerlendirme raporları kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmalıdır” Afet yönetiminde asıl meselenin planların uygulanması ve denetlenmesi olduğunu vurgulayan Ergin, AFAD’dan şeffafık istedi: “Tüm bunları geçmiş acıları tekrar yaşamak, kabuk bağlamış yaraları tekrar kanatmak için söylemiyorum. Afet yönetiminde plan hazırlamak elbette önemlidir. Ancak asıl önemli olan, hazırlanan planların uygulanması ve uygulama sonuçlarının denetlenmesidir. Şimdi şunu öğrenmeliyiz: AFAD 6 Şubat depremlerinin olacağını ve muhtemel yıkımları öngörüyordu. Tatbikat yaptı, planlama yaptı, kamu kurumlarına ev ödevi verdi ve 3 yıl sonra afet gerçekleştiğinde şaşa kaldık, dona kaldık. Tatbikat sonuç raporu AFAD’ın elinde, verilen ev ödevi AFAD’ın elinde, 6 Şubat 2023 deprem sonrası yaşanan manzara AFAD’ın kayıtlarında mevcut. Tüm bu yaşananlardan sonra AFAD bize işini yapmayanları, riski azaltmak için atılması gereken adımları atmayanları, görevini ihmal edenleri ve içine düşülen aciz tabloyu izah eden bir açıklama yapmalıydı. Bugüne kadar böyle bir açıklama görmedik. Ancak kurum içerisinde bu tablonun değerlendirilmesi yapılmıştır. Tüm bu yaşanmışlıkların nedenlerini ve bu tabloyu sorgulayan açıklamaların yapılması sadece bir beklenti değil, kaybedilen binlerce cana karşı en temel sorumluluktur. Bu nedenle bir an evvel kurum içi değerlendirme raporları kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmalıdır.” “AFAD kuruluş amacına uygun biçimde yeniden yapılandırılmalıdır” Partisinin 2021’de kamuoyuyla paylaştığı Afet Eylem Planı’nı hatırlatan Ergin, “Son olarak bu noktada AFAD’ın bütçesinin ve faaliyetlerinin değerlendirilmesinde de yalnızca müdahale kapasitesine değil, risk azaltma ve hazırlık çalışmalarına ayrılan kaynaklara, bu çalışmaların sonuçlarına ve kurumlar arası koordinasyonun etkinliğine bakılmalıdır. DEVA Partisinin 17 Ağustos 2021 tarihinde kamuoyuyla paylaşmış olduğu Afet Eylem Planı’nda da afet yönetiminin bu bütüncül anlayışla ele alınması gerektiği ifade edilmişti. Söz konusu planda somut adımlar öngörülmüş; AFAD’ın kuruluş amacına uygun biçimde yeniden yapılandırılması, yerel kapasitenin güçlendirilmesi, yapı güvenliğinin artırılması ve afet öncesi risk azaltma çalışmalarının önceliklendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir” şeklinde konuştu. “AFAD’ın başarı ölçüsü afet öncesinde ne kadar hazırlıklı olunduğuyla ölçülmelidir” Konuşmasını AFAD’ın başarı ölçütlerine ilişkin değerlendirmeyle sürdüren Ergin, “Sonuç olarak AFAD’ın başarı ölçüsü; afet öncesinde ne kadar hazırlıklı olunduğu, ne kadar riskin ortadan kaldırıldığı, kurumların ne ölçüde koordineli çalıştığı ve afet sonrasında vatandaşların ne kadar hızlı ve güvenli biçimde normal hayatlarına dönebildiğiyle ölçülmelidir” dedi. İçişleri Bakanlığı’na 8 soru Ergin, konuşmasını İçişleri Bakanlığı’ndan yanıt beklediği sorularla tamamladı: 1. 6 Şubat depremlerinde ilk üç günkü şaşkınlık, yetersizlik, koordinasyondan uzak ve vatandaşa dokunamama hali bugüne kadar kurumunuzca izah edilmemiştir. Bu hale dair bir açıklama yapmayı düşünür müsünüz? 2. Valilikler, belediyeler ve diğer yerel müdahale birimleri büyük bir afetin ilk saatlerinde hangi kaynakları kendi yetkileriyle kullanabilmektedir? 81 ilin kaçında dışarıdan yardım gelmeden ilk 24 saat için tanımlanmış ve tatbikatla doğrulanmış müdahale kapasitesi bulunmaktadır?3. AFAD’ın 2009 kuruluşunda hedefenen bütünleşik afet yönetimi, risk azaltma, hazırlık ve kurumlar arası koordinasyon görevleri hangi noktaya gelmiştir? 4. 2018’de yapılan yapısal değişiklikler AFAD’ın stratejik koordinasyon ve risk azaltma kapasitesini güçlendirmiş midir? Yoksa kurumun ağırlığı doğrudan operasyonel faaliyetlere mi kaymıştır? 5. AFAD’ın koordinasyon yetkisi uygulamada yeterli mi? AFAD başka bir bakanlığın veya kamu kurumunun afet risk azaltma ya da müdahaleye hazırlık görevini zamanında yerine getirmediğini tespit ettiğinde hangi idari mekanizmayı işletmektedir? 2023-2026 döneminde bu nedenle kaç kuruma bildirim yapılmış, kaç görev eksikliği giderilmiştir? 6. Deprem tehlikesi yüksek illerde hastaneler, enerji tesisleri, haberleşme merkezleri, su sistemleri ve ulaşım altyapısı için afet sonrası hizmet sürekliliği değerlendirmeleri yapılmış mıdır? Kritik tesislerin kaçında eksiklik tespit edilmiş, kaçında gerekli iyileştirmeler tamamlanmıştır? 7. AFAD’ın merkez ve taşra teşkilatında yönetici kadrolarına atanmak için hangi mesleki yeterlilik ve deneyim şartları aranmakta, yöneticilerin ne kadarı bu şartları taşımaktadır? 8. 6 Şubat depremlerinin ardından belirlenen müdahale, haberleşme, lojistik ve koordinasyon eksikliklerinin giderilmesi için hangi tedbirler kararlaştırıldı? Bu tedbirlerin kaçı tamamlandı ve etkinliği hangi tatbikatlarla sınandı?

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: